Οι πρώτες μέρες του Φθινόπωρου και ο γκρίζος ουρανός, μετά τις συνεχόμενες, ζεστές, γαλαζοσκέπαστες ημέρες του καλοκαιριού, μας παρότρυναν να επισκεφτούμε το ψηλότερο χωριό στην Πελοπόννησο, τα Μαγούλιανα. Υψόμετρο: 1.365 μέτρα, όπως μας πληροφορεί η πινακίδα στην είσοδο του χωριού. Το όρος είναι φυσικά το ελατοσκέπαστο Μαίναλο.
Το όνομα Μαγούλιανα προέρχεται, κατά την επικρατέστερη εκδοχή, από τη σλαβική λέξη Magila που σημαίνει λόφος/ύψωμα. Ιδρύθηκε στα νεότερα χρόνια, γύρω στα 1600 μ.Χ., από κατοίκους πέντε γειτονικών οικισμών που ανέβηκαν στα ορεινά προκειμένου να ξεφύγουν από την τυραννία των Λαλαιών, Μουσουλμάνων Αλβανών που κατοικούσαν στ’οροπέδιο της Φολόης και τρομοκρατούσαν τους Έλληνες με αρπαγές και λεηλασίες των περιουσιών τους, αποτελώντας ένα μόνιμο πονοκέφαλο για τους Κλέφτες και Αρματωλούς.
Στα Μαγούλιανα γεννήθηκε και μεγάλωσε ο πρώτος υπασπιστής του Κολοκοτρώνη, ο Φωτάκης ή κατά κόσμον Φώτιος Χρυσανθόπουλος, καθώς και άλλοι οπλαρχηγοί και αγωνιστές του 1821. Τα χρόνια εκείνα βλέπεις, αγαπητέ αναγνώστη, τα βουνά της Ελλάδας αποτελούσαν εκκολαπτήριο γενναίων ανθρώπων, σκληραγωγημένων και ανδρειωμένων, που μέσα τους έκαιγε σαν πύρινα λεπίδα ο πόθος της ελευθερίας! Το κρύο και το χιόνι δεν τους αποκάρδιωναν, αντίθετα τους βοηθούσαν να αποκτήσουν αντοχές και εγκαρτέρηση., πολύτιμα εφόδια για τις μάχες που θα καλούνταν να δώσουν. Τα βουνά είχαν όλα εκείνα τα εχέγγυα για να ζυμωθεί ο αγώνας και η δράση κατά των Οθωμανών, ώστε να έρθει μια μέρα η πολυπόθητη ανεξαρτησία της Ελλάδας από την κραταιά Οθωμανική Αυτοκρατορία. Μια πρώτη γεύση ελευθερίας την είχαν κιόλας γευθεί οι Ρωμιοί στα βουνά, αφού εκεί δεν μπορούσαν να τους καταπιέσουν και να τους βασανίσουν.
Αφήσαμε το αυτοκίνητο στον κεντρικό δρόμο, κάπου στο μέσο του χωριού και ξεκινήσαμε την περιήγησή μας. Μέσα Σεπτεμβρίου και οι παραθεριστές με καταγωγή από το χωριό, Αθηναίοι και ομογενείς, είχαν ήδη φύγει. Το χωριό είναι μεν κατοικημένο αλλά, ακολουθώντας τη συνήθη μοίρα των ελληνικών χωριών, έχει αρχίσει και ερημώνει.
Τα σπίτια του χωριού έχουν αυλές και όμορφους κήπους με λουλούδια, που τα έντονα χρώματά τους γαργαλάνε ευχάριστα το μάτι.
Στην περιήγησή μας δεν είδαμε, δυστυχώς, πολλούς κατοίκους, όμως στο όμορφο και με γούστο διακοσμημένο καφέ του χωριού είδαμε κόσμο να κάθεται. Ο αέρας είχε αρχίσει να ψυχραίνει και το πρώτο κρύο ήταν αισθητό, άλλωστε στα ψηλά ο χειμώνας έρχεται γρηγορότερα. Επιφυλαχθήκαμε να επιστρέψουμε για μια ζεστή σοκολάτα στο χωριό που δεσπόζει στην κοιλάδα της Βυτίνας και δικαίως του έχει απονεμηθεί το τίτλος του ψηλότερου χωριού της Πελοποννήσου.