Λεβίδι Αρκαδίας

Το Λεβίδι Αρκαδίας είναι ορεινό κεφαλοχώρι στα βορειοδυτικά της πρώην επαρχίας Μαντινείας, στα σύνορα με την Γορτυνία και βρίσκεται σ’υψόμετρο περίπου 900 μέτρων. Το 2011 είχε πληθυσμό 1.025 κατοίκων ενώ το 1940 είχε πάνω απο 3.200. Αποτελούσε παλαιότερα την έδρα ομώνυμου δήμου ενώ, πλέον, αποτελεί απλώς κοινότητα του Δήμου Τριπόλεως. Οι κάτοικοι ασχολούνται, κυρίως, με την γεωργία και την κτηνοτροφία, τη μεταποίηση και δευτερευόντως με τον τουρισμό. Το χωριό διαθέτει όλες τις βαθμίδες πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, υπεραγορές, καφενεία και ταβέρνες, περιφερειακό ιατρείο, φαρμακεία και αρκετούς ελεύθερους επαγγελματίες, όπως κι ένα καλλιτεχνικό εργαστήριο με χειροποίητες κατασκευές από ξύλο και πίνακες ζωγραφικής από τους ιδιοκτήτες και καλλιτέχνες.

Μαγαζί στον κεντρικό δρόμος προς Κανδήλα
Νεοκλασσικό αρχοντικό κοντά στην πλατεία

Κτισμένο στις δυτικές πλαγιές του Μαινάλου όρους, το Λεβίδι δεσπόζει πάνω απο τον κάμπο του Ορχομενού με θέα προς την ανατολή και το όρος Τραχύ που χωρίζει αυτό το μεγάλο καρστικό πεδίο με αυτό της Αλέας στην Αργολίδα. Παλιότερα ο κάμπος του Ορχομενού πλημμύριζε τον χειμώνα επειδή το νερό δεν μπορούσε να βρεί δίοδο προς την θάλασσα, πράγμα που σήμερα πια δεν συμβαίνει με τα μεγάλα έργα άρδευσης του έλους της Κανδήλας.

Η μεγάλη αυτή επίπεδη και σχετικά εύφορη πεδιάδα φιλοξενεί κυρίως καλλιέργειες ζωοτροφών: καλαμπόκια, κριθάρια, τριφύλλια. Υπάρχουν, επίσης, αρκετές καλλιέργειες πατάτας και σιταριού ενώ στα πιο τραχιά εδάφη βρίσκονται αρκετές ελιές -όμως ασθενικές εξαιτίας της δριμύτητας του κλίματος-, καρυδιές, καστανιές, μηλιές κλπ. Η περιοχή φιλοξενεί σημαντικό αριθμό αιγοπροβάτων και βοδινών. Ο κάμπος είναι αναδασμένος και η γεωμετρικότητα των χωραφιών προσφέρει μία ενδιαφέρουσα αντίθεση με την τραχύτητα των γύρω βουνών, και φυσικά με το ελατοδάσος του Μαινάλου.

Δρόμος με παλιά σπίτια στον νότιο λόφο
Απο τα πιο παλιά σπίτια του Λεβιδίου

Ο ίδιος ο οικισμός είναι μεγάλος και κατά το μεγαλύτερο τμήμα με μικρή μόνο κλίση. Δεδομένου ότι παραμένει ακόμη κατοικημένος και “ζωντανός” δεν έχει την αρχιτεκτονική καθαρότητα και λαμπρότητα άλλων οικισμών της περιοχής, όμως παρόλα αυτά είναι ευχάριστος στην όψη και αρκετά εκτεταμένος. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η μεγάλη κεντρική πλατεία με την μητρόπολη και το νεοκλασσικό (πρώην) δημαρχιακό μέγαρο, όπως επίσης και αρκετά τριώροφα αρχοντικά γύρω απο την πλατεία με νεοκλασσικές επιρροές. Ωστόσο, ακόμη και εδώ τα εγκατελελειμένα σπίτια υπερτερούν των κατοικημένων. Τα περισσότερα ανάγονται στον 19ο αιώνα και στις αρχές του 20ου, εποχή ακμής για τον οικισμό και γενικότερα για την Αρκαδία. Δεν μπόρεσα να εντοπίσω παλότερα σπίτια.

Μαγαζί σε δρόμο κοντά στην πλατεία
Μεγάλο παραδοσιακό αρχοντικό, κατοικημένο κοντά στην πλατεία

Για την δημιουργία του Λεβιδίου δεν γνωρίζουμε πολλά. Όπως και οι περισσότεροι ορεινοί οικισμοί πανελλαδικά πρέπει να δημιουργήθηκε κατά τους “σκοτεινούς” πρώτους αιώνες της Τουρκοκρατίας όταν τα ορεινά μέρη υπήρξαν καταφύγιο απο τους Τούρκους και σημεία οργάνωσης των κλεφτών και αρματολών. Όμως σίγουρα πρέπει να προυπήρχαν οικισμοί στην περιοχή αφού υπήρξε αρκετά κατοικημένη στην αρχαιότητα (η σημαντική πόλη του Ορχομενού βρίσκεται σε μικρή μόνο απόσταση απο το Λεβίδι). Η θέση του οικισμού είναι εξαιρετική αφού διαθέτει δύο λόφους για προστασία και παρατηρητήριο, βρίσκεται πάνω απο μία ευρεία καλλιεργήσιμη κοιλάδα, γειτνιάζει με το πυκνό δάσος του Μαινάλου και βρίσκεται επάνω στον οδικό άξονα Τριπόλεως-Πύργου.

Το Δημαρχείο στην Πλατεία
Νεοκλασσικό αρχοντικό κοντά στην πλατεία

Κατά την Ελληνική επανάσταση έλαβαν δύο μάχες στην περιοχή: η πρώτη το 1821 και η δεύτερη το 1826 ενώ μετά το Λεβίδι ορίστηκε ως έδρα του δήμου Ορχομενού μέχρι και το 1912 οπότε και έγινε κοινότητα για να ξαναγίνει δήμος μεταπολεμικά, μέχρι και το 2010 με το σχέδιο Καλλικράτης. Στον δρόμο προς Κανδήλα βρίσκεται ένα παλιό και ερημωμένο κανναβουργείο (και έπειτα μύλος), δείγμα της αξιοποίησης της κάνναβης (κυρίως για την δημιουργία σχοινιών και πανιών, αλλά και για εξαγωγή προς την Αίγυπτο για προσωπική χρήση) η οποία υπήρξε μεγάλη και σημαντική βιομηχανία για όλη την Αρκαδία αλλά έπαψε να υπάρχει λόγο της απαγόρευσης της καλλιέργειας αυτής έπειτα απο παρότρυνση της Αγγλίας.

Μεγάλο αρχοντικό στον βόρειο λόφο
Αφηρημένη τέχνη
Άγαλμα του οπλαρχηγού Στριφτομπόλα απο την Κέρτεζη που σκοτώθηκε απο τους Τούρκους εδώ